Naukowcy z Uniwersytetu Południowej Kalifornii prześledzili losy pojedynczych ludzkich komórek krwiotwórczych po przeszczepieniu ich myszom. Okazało się, że zachowują się one inaczej, niż sugerowały dotychczasowe badania na zwierzętach, a sposób przygotowania organizmu do przeszczepu wyraźnie wpływa na odbudowę krwi i odporności.
Jak śledzono komórki
Zespół kierowany przez prof. Rong Lu z Keck School of Medicine na USC zastosował genetyczne „barkodowanie”. Polega ono na oznaczeniu pojedynczych komórek unikatowym znacznikiem, dzięki czemu można obserwować, jakie komórki potomne dają one z czasem. Badacze porównali dwa typy komórek: hematopoetyczne komórki macierzyste (HSC) oraz wielopotencjalne komórki progenitorowe (MPP). Obie mogą dawać różne rodzaje komórek krwi i układu odpornościowego, ale to HSC uchodzą za te o wyjątkowej, długotrwałej zdolności odnawiania, głównie na podstawie badań na zwierzętach.
Komórki te przeszczepiono myszom. Okazało się, że zarówno HSC, jak i MPP przez długi czas wytwarzały wiele typów komórek krwi i odporności. Sugeruje to, że ludzkie MPP mogą mieć większy potencjał długoterminowy, niż wynikało z badań na myszach. HSC generalnie wytwarzały jednak więcej komórek krwi i lepiej radziły sobie z produkcją różnych ich rodzajów.
Znaczenie przygotowania do przeszczepu
Przed przeszczepem szpiku pacjent przechodzi tzw. kondycjonowanie. Ma ono ograniczyć jego własne komórki macierzyste i progenitorowe, aby zrobić miejsce dla komórek dawcy. W eksperymencie myszy otrzymały albo napromienianie, albo chemioterapię busulfanem, albo żadnego przygotowania.
Wybrana metoda wpływała na to, ile i jakich komórek krwi powstawało oraz jak szybko ruszała ich produkcja. Nie zmieniała jednak istotnie zasiedlenia szpiku przez komórki dawcy. Co ważne, HSC były mniej podatne na kondycjonowanie, natomiast MPP reagowały silniej i zmieniał się typ wytwarzanych przez nie komórek odpornościowych. „Sugeruje to, że ludzkie HSC mogą utrzymywać bardziej stabilną produkcję komórek krwi i odporności w różnych warunkach przeszczepu” – powiedziała prof. Lu.
Nieoczekiwane odkrycie u myszy
W końcowym eksperymencie komórki z pierwszych biorców przeszczepiono kolejnej grupie myszy. Oba typy komórek nadal produkowały krew, ale na znacznie niższym poziomie. U tych zwierząt krwiotworzenie zachodziło nie tylko w szpiku, lecz także w innych tkankach, m.in. w śledzionie, która znacznie się powiększyła. Badaczka zauważa, że podobne zjawisko występuje w niektórych chorobach człowieka i może oznaczać, że mysie środowisko szpiku nie w pełni wspiera produkcję ludzkich komórek krwi.
Co to oznacza w praktyce
Przeszczepienie szpiku stosuje się m.in. w leczeniu białaczek, chłoniaków i niektórych dziedzicznych chorób krwi. Autorzy podkreślają, że to badanie na myszach i potrzeba dalszych prac, by ustalić, jak wyniki przekładają się na pacjentów. W perspektywie mogą one pomóc w dopasowywaniu leczenia przygotowawczego do konkretnej osoby, tak by lepiej odbudować krew i odporność, a jednocześnie ograniczyć powikłania.
Dla polskich pacjentów nie oznacza to zmiany w obecnych standardach. Przeszczepienia szpiku wykonuje się w Polsce w wyspecjalizowanych ośrodkach hematologicznych, a schematy przygotowania dobierają lekarze, uwzględniając chorobę i stan zdrowia chorego. Wyniki takich badań podstawowych mogą z czasem wspierać rozwój tych metod, ale droga do praktyki klinicznej zwykle jest długa i wymaga badań z udziałem ludzi.
Zespół zajmuje się teraz tym, jak komórki krwiotwórcze komunikują się z otaczającymi komórkami szpiku. Może to wyjaśnić, dlaczego różne metody kondycjonowania prowadzą do odmiennych wzorców odbudowy krwi i odporności.
Źródło: Medical Xpress – „How radiation or chemotherapy before bone marrow transplantation may shape human immune system recovery”
#chemioterapia #hematologia #komórki macierzyste #odporność #przeszczep szpiku

